Het Havenhuis, een nieuwe thuis voor een wereldhaven

Het Havenhuis is de hoofdzetel van het Havenbedrijf Antwerpen. Het kantoorgebouw ligt aan het Zaha Hadidplein 1, dat is vernoemd naar de architecte Dame Zaha Hadid, die enkele maanden voor de oplevering van het gebouw onverwachts overleed. Het nieuwe gebouw symboliseert het dynamische, betrouwbare, ambitieuze en innovatieve karakter van de haven van Antwerpen. Het is de dagelijkse werkplek voor 500 medewerkers van het Havenbedrijf en het fungeert als ontmoetingsplaats voor de vele internationale contacten van de Antwerpse havengemeenschap.

Architectuur en concept

Zaha Hadid Architects, de ontwerpers van het Havenhuis, stonden voor een bijzonder complexe uitdaging. 

Ze moesten de oude brandweerkazerne op het terrein, een beschermde replica van een vroeger Hanzehuis, integreren in het nieuwe project. Het uiteindelijke ontwerp is het resultaat van heel wat studies, zoals een historisch onderzoek en een onderzoek naar de geschiedenis en erfgoedwaarden van het terrein. Het resultaat bestaat uit twee met elkaar verbonden hoofdvolumes. Een dynamisch balkvormig volume verrijst boven het bestaande gebouw en bekrachtigt in visueel opzicht de voormalige brandweerkazerne, nu volwaardig onderdeel van de nieuwe constellatie. Een externe brug zorgt voor de integratie van het bestaande gebouw met de nieuwe uitbreiding.

De uitbreiding heeft een volledig glazen gevel die rimpelt als golven en daardoor het complexe spel van tinten en kleuren in de lucht weerspiegelt. Daarmee verwijst ze naar de uitzonderlijke locatie van het gebouw, omgeven door water. De perceptie van een glazen massa geslepen om het nieuwe gebouw een fonkelende verschijning te geven, speelt in op het thema van Antwerpen als diamantstad.

Het volledige Havenhuis – met zijn opvallende en uiterst hedendaagse glazen bovenbouw – is een metafoor voor de haven van de 21e eeuw: een haven die klaar is voor de toekomst. 

Integratie en het Nieuwe Werken

Het nieuwe Havenhuis moest in eerste instantie een antwoord bieden op de vraag van het Havenbedrijf om zijn technische en administratieve diensten op één plek samen te brengen. Een aantal diensten waren gevestigd in de voormalige brandweerkazerne, andere diensten zaten in de Hofstraat en in het oude Havenhuis aan de Entrepotkaai. Door deze diensten samen te brengen, ontstaat een efficiëntieslag op het vlak van interne samenwerking. 

De 500 medewerkers van het Havenbedrijf die hun werkplek aan het Zaha Hadidplein hebben, zullen die ‘flexibel’ invullen. Dit wil zeggen dat ze vaste werkplaatsen verruilen voor mobiele werkplaatsen. Bovendien kunnen ze hun werkzaamheden verplaatsen al naargelang de aard van de activiteit: telefoneren, geconcentreerd werk of vergaderingen.

Duurzaam karakter

Als alles goed verloopt, ontvangt het Havenhuis in het najaar van 2016 het BREEAM-label ‘Very Good’, een internationale evaluatie en quotatie van het integrale duurzaamheidsprofiel voor gebouwen. Voor de bouw van het nieuwe hoofdkantoor streefde het Havenbedrijf immers hoge normen qua duurzaamheid na:

  • Een boorgat-energie-opslagsysteem zorgt voor de verwarming en de koeling van het gebouw.
  • Watervrije urinoirs en bewegingsdetectie minimaliseren het waterverbruik.
  • Gebouwautomatisatie en optimale daglichtregeling beperken de behoefte aan kunstlicht. 

Bekijk hieronder foto's en een filmpje over de bouw van het nieuwe Havenhuis